Kỹ thuật nhân giống vô tính giống mận Tam Hoa bằng phương pháp ghép đoạn cành trên gốc đào thóc địa phương

Mận Tam Hoa được mệnh danh là “vua” các loại mận vùng Tây Bắc,  là loại cây ăn quả mang lại hiệu quả kinh tế rất phù hợp với khí hậu của vùng. Diện tích trồng phát triển nhanh dẫn tới nhu cầu về cây giống Mận Tam Hoa ngày càng tăng cao trong thời gian gần đây trong khi nguồn cây giống chất lượng vẫn đang là mối lo ngại của người dân. Phương pháp nhân giống vô tính giống Mận Tam Hoa bằng phương pháp ghép đoạn cành trên gốc Đào Thóc địa phương giúp tạo cây giống nhanh, chất lượng, cây con gian ra hoa, kết quả sớm hơn so với phương pháp nhân giống hữu tính (nhân giống từ hạt) trong khi vẫn đảm bảo các đặc tính tốt của cây mẹ.

32

Mận Tam Hoa được mệnh danh là “vua” các loại mận vùng Tây Bắc,  là loại cây ăn quả mang lại hiệu quả kinh tế rất phù hợp với khí hậu của vùng. Diện tích trồng phát triển nhanh dẫn tới nhu cầu về cây giống Mận Tam Hoa ngày càng tăng cao trong thời gian gần đây trong khi nguồn cây giống chất lượng vẫn đang là mối lo ngại của người dân. Phương pháp nhân giống vô tính giống Mận Tam Hoa bằng phương pháp ghép đoạn cành trên gốc Đào Thóc địa phương giúp tạo cây giống nhanh, chất lượng, cây con gian ra hoa, kết quả sớm hơn so với phương pháp nhân giống hữu tính (nhân giống từ hạt) trong khi vẫn đảm bảo các đặc tính tốt của cây mẹ.


1. Chuẩn bị cây ghép

* Tiêu chuẩn cây gốc ghép:

        Cây con nuôi dưỡng trong bầu, có kích thước: đường kính đáy 10 – 12cm, chiều cao bầu 14 – 18 cm, chiều cao cây khoảng 70 – 100 cm, đường kính chỗ ghép đạt 0,5 cm trở lên. Cây sinh trưởng tốt, khỏe mạnh, không sâu bệnh.

  1. Chuẩn bị dụng cụ

        – Dây ghép, dao ghép, kéo cắt cành, xô đựng mắt ghép, ghế ngồi…..

  1. Chuẩn bị cành ghép.

        – Cành ghép được lấy trên các cây: Trong đó cây mẹ là những cây ưu trội sinh trưởng và phát triển khoẻ, không sâu bệnh, năng suất cao và ổn định (đã cho thu hoạch quả từ 3 năm trở lên), chất lượng quả ngon, hình thức quả đẹp… Tốt nhất là các cây đầu dòng được các cơ quan chuyên môn tuyển chọn và công nhận hoặc từ các vườn cây mẹ không bị sâu bệnh. Chọn cành có cuống lá mập, không quá thưa hoặc quá dầy, mầm mẩy. Cành nhận được nhiều ánh sáng, nằm ở bìa tán, có độ tuổi từ 4 – 6 tháng.

  1. Phương pháp lấy và bảo quản mắt ghép

Cắt mắt ghép vào buổi sáng, khi nhiệt độ còn chưa cao. Cành mắt ghép được cắt xuống, loại bỏ ngay lá để tránh mất nước. Mắt ghép ngay sau khi cắt trên cây xuống và tỉa lá được chia thành các bó nhỏ, bọc trong rẻ ẩm hoặc rải ra thành lớp mỏng 15 – 20 cm rồi phủ kín vải ẩm lên trên, để trong khu vực thoáng mát, không có gió thổi trực tiếp vào nơi để cành ghép. Thời gian bảo quản không nên quá 3 ngày. Mắt ghép sau bảo quản đủ tiêu chuẩn ghép phải còn tươi nguyên, cuống lá chưa hình thành tầng rời.

  1. Phương pháp ghép.

Thời vụ ghép tốt nhất: Vụ Đông Xuân, khi cành ghép xuất hiện mầm ngủ (Từ tháng 11 đến tháng 2 năm sau – Âm Lịch).  Sử dụng phương pháp ghép nêm đoạn cành hoặc ghép áp để ghép.

–  Cắt đoạn cành ghép: Cắt vết vát: Dao ghép dược đặt ngay dưới mắt đầu tiên cách 1 mm, cắt vát gốc của cành ghép dài 2,0 – 2,5 lần đường kính của cành ghép, chéo góc 300 –  450, mặt cắt phẳng, nhẵn. Trừ đoạn cắt vát, trên mỗi đoạn mắt ghép có từ 1 – 3 mầm ngủ (1 – 3 nách lá). Quay mặt lưng của cành ghép để cắt, cắt mặt vát của lưng cành ghép dài 1 – 2 cm. Có thể cắt vát mặt lưng 1 mm trường hợp này gọi là ghép nêm chéo.

– Tạo gốc ghép:  Dùng kéo sắc cắt ngọn của gốc ghép,  khi cắt nên để lại 1 – 2 lá, chiều cao gốc ghép 20 – 40 cm. Dùng ngón tay trỏ và ngón giữa của tay không thuận giữ chặt cây, nếu ở xa thì đồng thời kéo về phía lòng mình, ngón tay cái đè lên sống dao. Ngón tay trỏ của tay thuận giữ thân cây làm cữ. Dùng lực của ngón tay cái không thuận ấn mạnh để chẻ gốc ghép, chiều dài của gốc ghép tương ứng với chiều dài của cành ghép.

– Áp vết ghép:  Đặt vết cắt của cành ghép vào phần còn lại nhiều của mặt bổ dọc gốc ghép sao cho tượng tầng của cành ghép và gốc ghép trùng khít nhau. Nếu đường kính của cành ghép và gốc ghép không bằng nhau thì đặt cành ghép sao cho tượng tầng của cành ghép và gốc ghép trùng khít một bên

– Buộc vết ghép: Dùng dây ni lông buộc theo kiểu lợp mái nhà vòng sau đè lên 1/2 vòng trước. Nên buộc kín hoàn bộ cành ghép

6. Chăm sóc cây sau ghép

Giữ cho ni lông không bị thủng từ 7 – 10 ngày đầu sau ghép. Sau ghép 7 ngày trở lên khi thấy mầm của cành ghép đã bắt đầu đâm chồi thì ngắt bỏ toàn bộ mầm của gốc ghép

     Dùng bình phun hoặc hệ thống tưới phun bán tự động phun mưa để không ảnh hưởng đến cây ghép. Thường xuyên tưới nước đủ ẩm, tránh trường hợp tướiquá nhiều dẫn đến đọng nước ở đầu cành ghép sẽ làm cho cành ghép bị hỏng. Khi mầm của cành ghép chuyển sang dạng bánh tẻ thì tưới bổ sung phân N, P, K cho cây với liều lượng 30 gam phân urê + 30 gam phân kali + 120 gam phân supe lân hòa trong 12 lít nước để tưới cho 1.000 cây. Chú ý phòng trừ sâu bệnh hại cây sau ghép đến khi cây đạt tiêu chuẩn xuất vườn. Nếu dùng ni lông không tự hoại để buộc vết ghép thì sau khi ghép 3 tháng phải tháo bỏ ni lông.

  1. Xuất vườn:

Khi chồi ghép phát triển ít nhất thêm 4 – 6 lá thật phát triển hoàn chỉnh, không bị sâu bệnh, vết ghép liền sẹo, không bị tách vết ghép là có thể đem đi trồng.

Hoàng Văn Lực, Đào Hữu Bính, Phạm Thị Thanh Tú.

Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Chuyển giao công nghệ – Trường Đại học Tây Bắc