KỸ THUẬT NHÂN GIỐNG CÂY ĐẲNG SÂM TỪ RỄ CỦ

1455

Cây Đảng sâm

Tên khoa học: Codonopsis javanica (Blume) Hooc.f.et Thoms. 1885.

Tên đồng danh: Campanummoea javanica Blume

Thuộc họ:  Hoa chuông (Campanulaceae).

Đảng sâm phân bố ở nhiều nước Đông Nam Á. Ở nước ta đảng sâm thường mọc trên các vùng núi cao ở các tỉnh như: Sơn La, Lai Châu, Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Hòa Bình. Đảng sâm thích nghi ở những vùng có khí hậu mát mẻ quanh năm. Nhiệt độ thích hợp là 18- 25 0C , Lượng mưa trung bình 1200 – 1500 mm. Đất phải cao ráo nhiều mùn, độ cao trung bình 400 – 1600m so với mực nước biển. Trồng ở triền đồi thoai thoải, cây thường mọc dưới tán.

  1. Kỹ thuật chọn rễ củ

– Rễ củ được chọn trong giai đoạn mùa xuân, từ tháng 2 đến tháng 4 hàng năm, củ có đường kính  khoảng 1 cm – 1,5 cm, chiều dài 5 – 10cm

– Rễ củ được chọn phải có nhiều mắt chồi phía cuống, không bị dập, thối, củ còn tươi nguyên. Rễ củ mới được đào lên, còn nguyên lớp đất dính bên ngoài chưa qua rửa sạch.

  1. Thời vụ nhân giống: Tháng 2 đến tháng 4 hàng năm.
  2. Kỹ thuật chuẩn bị nhà giâm hom, giá thể và bầu ươm

       – Nhà sử dụng để giâm hom củ Đảng sâm có thể thiết kế theo kiểu nhà giâm đơn giản, như­ng là nhà có mái che và phải đảm bảo đ­ược yêu cầu về ánh sáng. Có thể sử dụng dàn che bằng lưới đen hai lớp để tránh ánh nắng trực tiếp vào bầu cây.

– Giá thể được dùng để đóng bầu ươm được phối trộn theo tỉ lệ: 70% đất bột  + 20% phân chuồng hoai + 10% trấu hun

– Đất đóng bầu thường dùng là đất đồi, thường lấy tầng đất dưới tầng bề mặt( tầng B) khoảng 30cm. Đất được sàng nhỏ, phơi khô nhằm làm sạch mầm bệnh. Sau đó tiến hành trộn với trấu hun và phân chuồng hoai mục theo tỉ lệ trên. Sau đó tiến hành đóng giá thể vào túi bầu ươm có kích thước 9x14cm.

– Bầu được xếp thành luống, kích thước luống 1m – 1,2m x 1,5 m – 2m. Luống bầu được đặt trên mặt nền đất phẳng, có rắc một lớp đất đã sàng nhỏ độ dày khoảng 1cm để giữ ẩm cho bầu khi tưới nước và hút thấm nước  khi tưới đẫm để tránh bị úng.

  1. Kỹ thuật giâm hom rễ củ Đảng sâm

+ Kĩ thuật cắt và xử lí hom giâm.

– Rễ củ được cắt bớt phần chóp củ nếu có kích thước dài hơn 5cm để tiện cấy vào bầu ươm, vết cắt nghiêng 300. C. Cắt bỏ toàn bộ lá phía trên mắt củ

– Tất cả các hom củ được xử lý bằng cách ngâm qua dung dịch thuốc trừ nấm bệnh trước khi cấy vào bầu khoảng 1 – 3 phút. Hoặc có thể bôi vôi, keo liền sẹo nhằm hạn chế sự xâm nhập của nấm khuẩn gây bệnh.

+ Kĩ thuật giâm hom

– Trước khi giâm hom củ tiến hành tưới qua bầu ươm  giúp cho bầu ươm có độ mềm khi giâm.

– Dùng que nhỏ tương đương kích thước rễ củ Đảng sâm được chọn nhân giống, chọc 01 lỗ ở chính giữa bầu đến cách đáy bầu 3-4 cm

– Đặt các hom củ Đảng  sâm vào lỗ chọc trên bầu ươm, dùng tay ấn nhẹ lớp đất xung quanh gốc củ. Vị trí phần gốc củ có các mắt chồi có thể để nổi trên mặt bầu khoảng 0,5- 1cm  hoặc  phủ lớp đất mỏng lên trên hom củ. Hoặc có thể giâm hom bằng cách: Sau khi cho giá thể vào khoảng 1/3 bầu , đặt hom vào giữa bầu sau đó thêm giá thể, dùng tay nén chặt để cố định hom trong bầu.

– Tưới đẫm lại một lần tất cả các luống bầu ươm bằng dung dịch thuốc nấm bệnh vừa dùng để xử lí hom củ hoặc bằng nước sạch.

  1. Kỹ thuật chăm sóc cây con

+ Tưới nước:

Hàng ngày kiểm tra độ ẩm thường xuyên trên các luống bầu, dùng ozoa tưới  nước lượng tưới đảm bảo độ ẩm khoảng 70 -75% , không tưới quá đẫm nước tránh thối hỏng rễ  củ.

+ Điều chỉnh ánh sáng

Sau khi giâm hom được 01 tuần, cây bắt đầu bật mầm. Đến khoảng 02 tuần, cây con đã cao 6 – 9 cm. Khoảng 5-6 tuần đã đạt kích thước 15 – 20 cm. Lúc này bắt đầu huấn luyện cây bằng cách kéo dần, bỏ  lưới che vào buổi sáng, chỉ để lưới che vào những giờ nắng gắt từ 10 h – 3h chiều, sau đó lại bỏ lưới che cho đến hết ngày. Từ tuần thứ 5 bắt đầu huấn luyện cây theo cách tăng dần thời lượng cây tiếp xúc với ánh sáng mặt trời.

      + Bổ sung dinh dưỡng, phòng trừ sâu bệnh hai:

– Sau giâm khoảng 2 tuần tiến hành phun bổ sung một số phân bón lá như Antonik, siêu lân nhằm kích thích hom ra rễ nhiều và khỏe.

– Trong thời gian ươm nếu thấy xuất hiện sâu bệnh gây hại tiến hành phun thuốc phòng trừ theo đúng liều lượng khuyến cáo.

– Ngoài ra, cần bấm tỉa bớt ngọn cây khi chiều cao cây vượt trên 20 cm để tạo độ cứng cho cây.

Sau giâm khoảng 8 tuần cây có thể xuất vườn.

 

 

MỘT SỐ HÌNH ẢNH GIÂM HOM CỦ ĐẢNG SÂM

Hình ảnh 1. Chuẩn bị các luống bầu và cấy giống vào bầu cây. Hình ảnh 2. Cây bật mầm sau 01  tuần
Hình ảnh 3. Chiều dài cây  sau 02 tuần Hình ảnh 4. Cây 08 tuần đã đủ tiêu chuẩn xuất vườn

 

Cao Đình Sơn, ThS. Vũ Thị Đức, ThS. Nguyễn Thị Thu Hiền,Trường Đại học Tây Bắc

(Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Chuyên đề khuyến nông), tháng 8/2018, tr: 31-32, ISSN 1859-4581)